Meditatielerares Jotika Hermsen is overleden, op 93-jarige leeftijd. We hadden elkaar een paar dagen daarvoor nog gezien, op internationale vrouwendag, in het verzorgingshuis waar ze toen net was komen wonen. Ik trof haar aan in de gemeenschappelijke huiskamer, waar ze met een puzzel bezig was − een ongebruikelijk beeld. Op haar eigen kamer spraken we over de lezingen die ze in 2025 wekelijks voor de online meditatiegroep had gehouden. Ze wilde graag dat ik die zou redigeren, omdat ze dat zelf niet meer kon. Daarna genoten we van soep en sinaasappelbavarois in het restaurant beneden. Toen ik vertrok, zwaaide ze me uit. Drie dagen later kreeg ik het bericht dat ze in haar slaap was overleden. Heel bevreemdend, want op dat moment zat ik midden in de redactie van haar uitgetypte lezingen, dus ik hoorde haar praten. Ik was net bij Pinksteren, haar lievelingsfeest, dat volgens haar over wijsheid gaat.
‘Jij weet meer over mijn leven dan ikzelf’, had Jotika de laatste jaren geregeld tegen mij gezegd. Aanvankelijk lachte ze daarbij ondeugend. Maar het begon steeds meer waar te worden, want haar geheugen liet haar steeds vaker in de steek. Ik ging er vanuit dat ze niet was vergeten wat er écht toe had gedaan in haar leven. Met de feiten kon ik haar zo nodig helpen. Omdat ik met haar had samengewerkt aan haar boek ‘Anders zien’, met haar mooiste teksten, en omdat ik haar uitvoerig had gesproken voor haar biografie, die anderhalf jaar geleden verscheen bij Samsara.
Wat ben ik blij dat het gelukt is om deze twee boeken voor haar dood af te ronden. Zo kan ieder die dat wil nog kennismaken met haar gedachtegoed en met haar bijzondere levensloop, met vier verschillende identiteiten, waar toch ook een rode draad in te ontdekken was.
Het is onvoorstelbaar dat Jotika tot haar 93ste nog zo’n actief leven leidde als meditatielerares, terwijl ze vanaf haar tachtigste al kampte met de gevolgen van een spierziekte. ‘Waarom zou ik daarmee moeten ophouden’, vroeg ze me retorisch. ‘Ik weet nu pas een beetje waarover het gaat in het boeddhisme en ik heb niks anders te geven dan dit. Met de dhamma werken is werkelijk joyful.’ Pas in het najaar van 2025 legde ze − met tegenzin − haar laatste werkzaamheden neer, omdat ze er de energie niet meer voor kon opbrengen.
In haar inspirerende lezingen sprak ze onder meer over ‘sterven vóór het sterven’, zoals in mei 2016: ‘We oefenen in “zijn met wat er is”, want elke dag zijn er dingen die veranderen, die anders uitvallen dan je gedacht had. Hoe kun je daarmee omgaan, ik geloof dat het daar echt in zit. De laatste grote verandering is doodgaan. Als je dan al geoefend hebt, heb je al een houding ontwikkeld van ja zeggen, van loslaten. Dan kun je gaan.’
In de nacht van 10 op 11 maart heeft ze het leven losgelaten. Rust zacht, Jotika.
RodeRups